Paphiopedilum markianum

P.markianum

Paphiopedilum markianum Fowlie

Cùng loài

Paphiopedilum tigrinum Koopowitz & Hasegawa

Paphiopedilum smaragdinum Liu & S.C. Chen

Dẫn nhập

Giá trị của chủng loại này không còn nghi ngờ gì nữa khi được coi như “loài lan đẹp”. Ngoài ra, hiện vẫn còn đang tiếp diễn các cuộc trao đổi rằng nên chọn tên nào cho nó, tên “Paphiopedilum markianum” bỏ qua tên “Paph. tigrinum” hay ngược lại? Có hàng loạt phát biểu về “cuộc chiến” này, và những bạn đọc có quan tâm có thể tham khảo thêm các tài liệu thích hợp (ngoài hai ấn phẩm gốc, như của Braem năm 1991). Đồng thời, ngược lại với những vấn đề đã nói đến, có những câu hỏi như là tài liệu được gởi tới là bản in nguyên gốc hay chỉ là một bản được gởi quan faxcimile (fax) mà gọi là ấn phẩm có giá trị. Câu trả lời cho cả hai trường hợp đơn giản là “đúng thế”. Phần đáng tin cậy được nêu trong Mã Danh pháp Quốc tế về Thực vật (mục 29) có giá trị vào thời điểm phát hành đã nêu rõ: “Ấn phẩm có giá trị… bằng cách phân phối ấn phẩm về vấn đề…” Không có chỗ nào nói rõ nơi nào đã cho ra ấn phẩm này. Thực tế là ấn phẩm mà người ta công bố cái tên Paph. markianum đã được gửi đến Thư viện Oakes Ames của Harvard, bang Massachusetts, Hoa kỳ, và có thể cũng tới ít nhất một viện nào đó của châu Âu vào ngày 24 tháng Năm, 1990. Tài liệu này được gởi đi bởi Fowlie gồm có các trang từ bản sao cuối cùng của tạp chí Orchid Digest. Năm 1998, Cribb đã có bài phản biện rằng Fowlie đã gởi vật chứng không đáp ứng được thực tế. Và ngay cả khi Cribb có toàn quyền về vật chứng đó, chúng cũng không thể thay đổi bất kể điều gì có liên quan tới giá trị của những ấn phẩm, vì vật chứng đưa ra chỉ là những bản in.

Mặt khác, những khái niệm của Koopowitz & Hasegawa, không phải là những bản phát hành trước ngày 4 tháng Sáu năm đó. Vì thế mà không còn nghi ngờ gì nữa về giá trị cũng như quyền ưu tiên cho cái tên “Paph. markianum”.

Những đặc điểm về miếng nhụy lép, về vòi hoa chỉ có một hoa, và những cái lá xanh không có vân mà Paph. markianum đang sở hữu thì việc đặt Paph. markianum trong phân giống Paphiopedilum, chi Paphiopedilum là chính xác. Koopowitz & Hasegawa đã đặt loài này trong bảng phân loại, gần với Paph. hirsutissimum. Khá ngạc nhiên khi Fowlie lại đặt nó gần vời Paph. lowii Paph. haynaldianum, đây là hai loài có nhiều hoa thuộc phân giống Polyantha , và Koopowitz & Hasegawa cũng ghi nhận những tương đồng giữa Paph. markianum với hai loài có hoa chùm. Sự giải thích của Fowlie cũng như của Koopowitz & Hasegawa , không thỏa mãn với các kết quả nghiên cứu về di truyền tế bào của Karasawa, Aoyana & Kamimura (1997), kết quả đó chỉ ra rằng bộ nhiễm sắc thể của Paph. markianum tương tự với Paph. henryanum, là một loài khác của phân giống Paphiopedilum, và nó cũng cho thấy chúng cũng không giống với nhiễm sắc thể của Paph. hirsutissimum, Paph. haynaldianum hoặc Paph, lowii.

Đặc tính của Paphiopedilum smaragdium thỏa mãn một cách chính xác với sự mô tả của Pap. markianum, ngoại trừ những đốm và vạch trong hoa. Vì vậy ta có thể coi như sự khác biệt về màu hoa của Paph. markianum.

Mô tả

Paphiopedilum markianum là một loài thảo mộc mọc trên những nơi có lá mục. Những cái lá hình lưỡi hẹp, dài 9 tới 22,5 cm, rộng 2 đến 2,8 cm, dầy thịt, màu xanh sáng đồng nhất và không vân khảm. Vòi hoa thường chỉ có một hoa,mọc dựng đứng, đầy lông ngắn và dài 12 đến 21 cm. Lá bắc của hoa dài chừng 3,5 cm, rộng 6 mm, trông giống cái muỗng, màu vàng pha xanh, và đầy lông. Bầu nhụy có chiều dài tương đương lá bắc. Đo chiều dài của hoa được 7,5 cm, đó là đó từ đầu này tới đầu kia của các cánh hoa, mọc ở tự nhiên. Lá đài sau hình trứng, dài khoảng 3,5 cm, rộng 2,8 cm, có thể cong nhiều hay ít về phía trước che phủ lên khe hở của túi, đầu nhọn đột ngột, phần gốc của lá đài bị co rút lại. Mặt sau của lá đài có màu xanh lợt, với những sọc màu oải hương sẫm ở tâm, chạy theo chiều dọc. Trên cả hai mặt của điểm giữa, có hai hàng chấm màu hoa oải hương đậm, liên kết lại với nhau, tạo thành đường thẳng. Lá đài kép có đầu nhọn, hẹp, khum nhiều, dài từ 3 đến 3,3 cm, rộng khoảng 1,8 cm. Mỗi mặt của lá đài kép có những đốm tạo thành hàng màu hoa oải hương sẫm. Các cánh hoa hình lưỡi, đến khoảng chừng hai phần ba chiều dài thì đột ngột rộng ra, đầu cánh hóa nhọn hoắt, hai phần ba tính đầu cánh có gợn sóng. Cánh hoa dài chừng 5 cm và rộng 8 mm ở phần chân, nở rộng lên phía trên khoảng 1,8 cm. Riềm của cánh hoa có lông ngắn màu trắng. Phần chân của các cánh hoa màu xanh, ngoại biên có màu hoa oải hương đậm, chúng đều bao phủ bởi một lớp lông màu đỏ tía ở gần đầu cánh hoa, và có những chấm tạo thành hai hàng song song với nhau. Những sọc này có màu hoa oải hương ngả nâu, bắt đầu từ chân lên ba phần tư chiều dài của cánh hoa. Kiểu các đường kẻ cũng như các chấm trên cánh hoa và trên các lá đài khác nhau hoàn toàn. Môi chia làm ba thùy không có khía, ngả nâu, và thùy chính uốn gập lại như cái nón két lật ngược. Túi tạo thành hình tròn, với chiều dài 3,3 đến 3,8 cm, rộng 2,4 đến 2,6 cm, và có một phần mép tạo thành một chi tiết giống cái tai ở mặt khác của túi. Các thùy bên cuộn vào trong tạo thành cái ống. Miếng nhụy lép dài 9mm và rộng 3 mm, hình trứng ngược, gần như không có riềm, ở tâm có một cục u nhỏ.

Phân bố và thói quen sinh trưởng

Phần phía tây của tỉnh Vân Nam, Trung quốc. Được biết cây mọc trên độ cao 1.400 đến 2.500 m.

Mùa ra hoa

Trong nuôi trồng, Paphiopedilum markianum ra hoa từ tháng Tư qua tháng Sáu.

Biến loài và biến thể

Paphiopedilum markianum forma smaragdinum (Z.J. Liu & S.C. Chen)

Tên gọi cũ

Paphiopedilum samrragdinum Z.J. Liu & S.C. Chen

Cùng loài

Paphiopedilum tigrinum (Koopowitz & Hasegawa) var. smaragdinum (Z.J. Liu & S.C. Chen) Z.J. Liu & S.C. Chen

Paphiopedilum tigrinum (Koopowitz & Hasegawa) forma smaragdinum (Z.J. Liu & S.C. Chen) Gruβ

Biến loài này xuất xứ từ núi Gaoligong, Pinma, Vân Nam, nơi họ đã sưu tập được trên độ cao 2.500 m. Biến loài này chỉ khác với thể định danh của Paph. markianum ở điểm không có những đốm đậm màu và các sọc trên hoa./.

P. markianum fma

Hình trong bài Paph. markianum forma

Hình trên đầu bài: Paphiopedilum markianum

Add a Comment

Your email address will not be published.