HÃY CHỜ XEM

Biểu tình

CÂU CHUYỆN HÔM NAY

HÃY CHỜ XEM

Từ những năm 80 trở về trước, đường lối phát triển kinh tế của nước ta là “bỏ qua thời kỳ quá độ phát triển tư bản chủ nghĩa (TBCN), tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội (CNXH)”. Tôi chưa được đọc sự đánh giá về cái sự được và mất của đường lối này, song có lẽ là không đúng, vì vậy mới có “đổi mới” ra đời vào năm 1986. Đó là “xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN”. Kinh tế thị trường, bản chất là nền kinh tế TBCN, nhưng kinh tế TBCN sẽ tạo ra những bất bình đẳng, vì vậy nhà nước ta ghép thêm một mệnh đề “định hướng XHCN” để hy vọng giải quyết mâu thuẫn đó. Có lẽ vậy.

Trong các nước tư bản phát triển đang có xu hướng đánh giá sự tồn tại của chủ nghĩa từ bản. Tồn tại hay không tồn tại là một chuyện rất lớn! (To be or not to be – this is a question!), cái thứ người quá đỗi bình thường như tôi thì chẳng thể nào có được quan điểm riêng. Thôi thì cứ “chờ xem con tạo xoay vần ra sao”.

Người ta bảo, không cần biết mặt trái, mặt xấu của chủ nghĩa tư bản thế nào, song người dân của các nước tư bản phát triển có mức sống cao hơn hẳn các nước theo chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa xã hội. Tôi không cãi vì tôi không có thực tiễn. Cứ cho là ông hay bà nói đúng đi.

Không hiểu sao, bỗng dưng năm 2012, đại học Harvard (Mỹ) đã thành lập hẳn một bộ môn có tên “Suy tưởng lại về chủ nghĩa tư bản”. Bộ môn này bao gồm các giảng viên, các sinh viên và khách mời tranh luận sôi nổi về nguy cơ sụp đổ của chủ nghĩa tư bản, xuất phát từ chính những hệ quả tự thân của nó như làm gia tăng bất bình đẳng và bức xúc trong bộ phận lớn người dân.

Cũng chẳng phải ngẫu nhiên, ông Donald Trump đã tuyên chiến với CNXH. Có người bảo, ông ta nói vậy là vì muốn chống lại xu thế XHCN ở Venezuela; chống lại những ứng viên có tư tưởng XHCN trong cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2020 như ông Sander chẳng hạn; chống Cuba, chống Triều Tiên chứ không chống Việt Nam! Tôi nghĩ khác (chỉ tôi thôi nhé), ông ta chống xu thế XHCN trên toàn cầu, Việt Nam cũng không phải ngoại lệ.

Trong các xã hội tư bản có sự bất bình đẳng không? Nếu tôi bảo “có”, thì chắc chắn sẽ có những người nói “không”. Nếu bạn chưa sống trong môi trường đó thì bạn với tôi cũng giống như anh xẩm sờ voi vậy. Nhưng ở đây, tôi chỉ xin nhắc lại những gì mà các nhà xã hội học đang sống trong xã hội TBCN nói để bảo vệ cho suy nghĩ của mình.

Tôi chỉ xin làm người sao chép những gì người ta nói về sự bất bình đẳng trong các xã hội TBCN thôi nhé:

Hiện nay các nhà tư bản chỉ chiếm 1% dân số, song họ lại nắm giữ hầu hết của cải của xã hội. Trước đây 100 công ty lớn chi phối chính quyền Mỹ, ngày nay chỉ còn 5 công ty lớn điều khiển cả nước Mỹ, tác giả nổi tiếng có tên Anand Giridharadas trong hội thảo nói trên nhấn mạnh vậy.

Tỷ phú Ray Dalio, đứng đầu một quỹ đầu tư lớn nhất thế giới có tên Bridgewater , thừa nhận tình trạng bất bình đẳng đang đe dọa sự tồn tại của CNTB ở Mỹ như, 40% dân số Mỹ phải chật vật mới dành dụm được 400 USD; 17% trẻ em nghèo không được cải thiện qua nhiều năm; 60% dân số thuộc nhóm có cuộc sống khó khăn nhất, tỷ lệ tử vong sớm tăng 20% so vớn năm 2000.

Một vấn đề thuộc về toàn cầu, ngay ở nước ta cũng đang hào hứng hướng tới. Đó là ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, tin học, nano, lượng tử sẽ tạo ra năng suất lao động rất cao, vượt xa nền sản xuất công nghiệp truyền thống.

Song đồng tiền nào cũng có hai mặt như người ta thường nói, mặt tốt của nền công nghệ 4.0 như vừa nói, còn mặt trái?

Thưa rằng, chúng ta ngày càng thấy nhiều khâu trong một dây chuyền sản xuất, con người đã bị robot thay thế. Một robot có thể thay thế cho hàng chục con người,  vậy con người sẽ đi đâu? Để có một lời giải quả thật không đơn giản. Và khi năng suất lao động tăng lên, giá thành giảm xuống một phần do chi phí cho người lao động giảm, sản phẩm làm ra nhiều hơn, lợi nhuận tăng đột biến sẽ có bao nhiêu phần trăm chảy vào két sắt các nhà tư bản? Bao nhiêu phần trăm đưa trở lại đóng góp cho phúc lợi xã hội?

Đây là vấn đề chắc nhà nước đã nghĩ tới. Làm thế nào để có thể hài hòa lợi ích giữa nhà nước, lợi ích của các nhà tư bản và lợi ích của nhân dân. Xin nhường lại cho những nhà lập chính sách./.

(Có tham khảo bài viết của Khánh An, trên báo TN ngày 5/5/2019)

Ngày 7/5/2019

Ph. T. Kh.

Hình trong bài: Biểu tình phản đối CNTB ở Mỹ

Add a Comment

Your email address will not be published.