KHÔNG DÁM, KHÔNG MUỐN, KHÔNG CẦN
Ông Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng nói rằng, phải làm cho công chức nhà nước không dám, không muốn và không cần tham nhũng.
Hai năm nay công cuộc chống tham nhũng của nhà nước ta có vẻ quyết liệt, kết quả là có hàng trăm công chức cỡ to có (cấp nhà nước), trung bình có (cấp tỉnh, thành) bị xử lý. Ấy, làm được như vậy thì dù sao cũng là một cách răn đe, nhiều vị có ý định nhúng tay vào chậu đựng chàm cũng phải rút tay lại.
Như vậy đã làm cho nhiều anh chị có ý tham nhũng cũng KHÔNG DÁM.
Còn làm sao để công chức KHÔNG MUỐN và KHÔNG CẦN THAM NHŨNG? Đây lại là cả một hệ thống những giải pháp có quan hệ hữu cơ với nhau. Lão ra khỏi biên chế của nhà nước cách nay cũng đã ba chục năm rồi, vì thế có nói gì cũng chắc không trúng.
Nhưng lão vẫn nói về những suy nghĩ của lão, suy nghĩ rút ra trong gần bốn chục năm khoác áo viên chức. Theo thiển nghĩ của lão, nếu muốn làm cho viên chức không muốn và không cần tham nhũng thì phải tập trung từng bước nâng cao NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG, đó là vấn đề cốt lõi, chỉ có năng suất lao động cao thì chủ nghĩa xã hội mới thắng chủ nghĩa tư bản (K. Marx).
Về năng suất lao động của các doanh nghiệp tư nhân thì khỏi cần bàn, vì đối với họ, “đồng tiền luôn đi liền khúc ruột”. Năng suất lao động thấp, chủ yếu xảy ra ở các doanh nghiệp nhà nước. Vì toàn bộ vốn liếng ở đó chả của riêng ai, mà là của nhà nước. Nói chung là như thế, bây giờ lão nói về ngành điện mà ở đó lão khởi sự và cũng là nơi kết thúc sự nghiệp của lão.
Đã có đôi lần, lão đề cập đến năng suất lao động của ngành điện nước ta thấp như thế nào, thấp so với ai, nay lão không nhắc lại nữa, nói chung là thấp nhất so với những nước có cùng điều kiện như ta.
Vậy vì sao năng suất lao động của ngành điện nước ta thấp? Thưa rằng, từ năm 1995, tổ chức của ngành điện phình ra nhanh hơn tốc độ phát triển sản xuất nhiều. Đại thể là trước năm 1995, nước ta có ba công ty, mỗi công ty đều có ba chức năng: 1) sản xuất, 2) truyền tải và 3) bán điện. Thì năm 1995, người ta thành lập tổ chức EVN (Electricité de Viet Nam). Lão ngừng ở chỗ này để nói về những cái tên một chút. Chữ EVN, thực sự là bắt chước từ tên của Công ty Điện lực Pháp – Electricité de France – EdF. Thế là từ đó, các công ty sản xuất, truyền tải và bán điện (ba chức năng của một công ty), biến thành ba “Tổng công ty” mang cái tên tắt với chữ đầu là EVN. Thí dụ, tổng công ty phân phối (bán) điện miền bắc, có tên là EVN/NPC (EVN/Northern Power Co.); miền trung là EVNCPC (EVN/Central Power Co.); và miền nam là EVNSPC (EVN/Southern Power Co.), toàn chữ Tây thôi. Còn các chức năng khác như sản xuất điện, truyền tải điện cũng được tách ra thành các “Tổng công ty” hoạt ở từng miền khác nhau.
Trước năm 1975, ở miền Nam nước ta, dù bị ảnh hưởng của Mỹ rất nhiều, nhưng cái tên của tổ chức quản lý ngành điện thời đó cũng là thuần Việt, đó là “Công ty Điện lực Việt Nam”, viết tắt là “CĐV”. Và đặc biệt là từ Đà Nẵng trở vào đến cực nam của miền nam vẫn chí có một công ty thôi (CĐV).
Đọc qua đoạn này, các bạn cũng hình dung ra được sự bành trướng trong tổ chức quản lý ngành điện của ta như thế nào rồi. Tổ chức phình ra thì đương nhiên số người trong biên chế (đặc biệt là các vị trí quản lý gián tiếp) cũng phình ra theo, kéo năng suất lao động tụt thấp xuống. Một số đông khác được bố trí vào vị trí lãnh đạo, sẽ làm ảnh hưởng đến quỹ lương.
Một khi biên chế phình ra thì cơ sở vật chất (trụ sở, phương tiện) cũng tăng theo, làm giá trị tài sản cố đinh tăng, khấu hao tăng, vốn sửa chữa lớn tăng theo …
Đến đây, ta lại thấy phát sinh một mâu thuẫn khác. Quỹ lương là thuộc ngân sách nhà nước, quỹ lương dù có tăng thì cũng không thể đáp ứng được nhu cầu tăng thu nhập cho công nhân viên. Một khi thu nhập của CNV không tăng tương ứng với nhu cầu của sinh hoạt, thì điều gì sẽ xảy ra? Rất nhiều người phải tìm mọi cách để tăng thu nhập, đó chính là lúc họ CẦN và MUỐN tham nhũng. Thôi thì “cũng liều nhắm mắt đưa chân. Để xem con tạo xoay vần ra sao” (Kiều).
Cho nên, lão nói rằng, mấu chốt của vấn đề vẫn là năng suất lao động. Vậy làm sao để tăng năng suất lao động? Trước hết là hợp lý hóa tổ chức quản lý, đi cùng với đó là ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong quản lý.
Lão viết như thế, đừng ai chấp một ông già chẳng những lẩm cẩm mà còn lạc hậu với thời cuộc. Thông cảm nhé, lão nghĩ sao nói vậy thôi./.
Hình trong bài: Công nhân điện
Ngày 10/09/2024
Ngã Thị Dã